İran’ın Silah İhracatı İçin Kripto Ödeme Kapısını Keşfi: Yeni Bir Finansman Kanalı mı?

İran, altyapısını güçlendirmek amacıyla ileri silah sistemlerini, özellikle balistik füzeler, insansız hava araçları ve savaş gemileri için kripto para üzerinden ödeme kabul etmeyi hedefleyen bir reklam kampanyası yürütüyor. Finansal denetimlerden kaçmak için yeni ödeme kanalları arayışında olan İran’ın Savunma İhracat Merkezi (Mindex), dijital para birimlerini kabul edecek teklifleri kamuya sunuyor ve barter ile İranlı riyal üzerinden ödeme seçeneği de sunuluyor. Bu durum, bir devletin askeri ihracat için kripto para kullanımını kamuya açık şekilde ilk saatlere taşıdığına dair bilinen ilk örneklerden biri olarak görülüyor.

Mindex, 35 ülkeyle çalıştığını iddia ediyor ve kataloğunda Emad balistik füzeler, Shahed insansız hava araçları, Shahid Soleimani sınıfı savaş gemileri ve kısa menzilli hava savunma sistemleri gibi ürünleri listelediğini öne sürüyor. Web sitesi çok dilli olup ayrıca hafif silahlar, roketler ve anti-ship cruise füzeleri gibi ürünleri de içerdiğini belirtirken, bunların bazıları Batılı ülkeler ve BM raporlarında İran destekli milis gruplarla ilişkilendirilmiş bulunuyor.

Kullanıcılar site üzerinden silahların “başka bir ülke ile savaş halinde nasıl kullanılacağı” konusundaki koşullara uymayı kabul etmek zorunda olduklarını görüyorlar; ancak bu şartların taraflar arasında müzakereye açık olduğuna dair ifadeler de yer alıyor. Ayrıca ihracat merkezi çevrimiçi bir portal ve sanal bir sohbet botu işletiyor; bu araçlar potansiyel alıcıları sürece yönlendiriyor ve yaptırımlarla ilgili endişeleri ele alıyor.

Kripto’nun yaptırımlara karşı hareket kabiliyetini artırması bağlamında, sitenin fiyat belirtmediği, alıcıların hedef ülkede ödeme yapabileceğini ima eden ve İran’da ürünlerin yüz yüze denetimini güvenlik makamlarının onayına bağlı olarak sunulduğu belirtiliyor. Bu yaklaşım, kripto para kullanan yaptırıma tabi aktörler için ticareti sürdürmenin pratik bir yoluna dönüşürken, ABD ve Avrupa yetkilileri de alternatif para transferlerini izlemeyi artırıyorlar. Eylül 2025’te ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın askeri ağına destek verdiği öne sürülen bir finansal ağı hedef alan yaptırımları duyurdu ve kriptoyla bağlantılı dolandırıcılık ve yurtdışı brokerlar içeren gölge bankacılık yapılarının kullanıldığı iddialarını gündeme taşıdı.

Rusya’nın silah ihracatında düşüşün yarattığı rekabet ortamı açısından bakıldığında, konvansiyonel finansmanla İran’a ödeme yapmanın riskli olabileceği; bu da Batı’ya bağlı bankacılık ve ticaret hizmetlerine erişimi kısıtlayabilir. İran’ın silah pazarlaması, Ukrayna savaşıyla birlikte küresel silah ticaretinin yeniden şekillendiği bir dönemde hareketli bir tablo oluşturuyor. SIPRI, 2015–2019 ve 2020–2024 dönemlerinde Rusya’nın silah ihracatında düşüş kaydettiğini belirtirken İran’ın 2024 yılında dünyada ana silah ihracatı yapan 18. ülke konumunda olduğunu aktarıyor. Bu süreçte Rusya’nın kapasitesindeki azalma, diğer tedarikçilere alan açıyor. 2024 yılında Atlantic Council de İran’ın Rusya’yı ikame etme yolunda ilerlediğini savunmuş ve Washington’ın bu yükselişe karşı strateji geliştirmesi gerektiğini belirtmişti.